خطر تشکیل لخته خون در طول زندگی زنان ثابت نیست. مصرف برخی داروهای هورمونی، بارداری و دوره پس از زایمان می‌توانند این خطر را افزایش دهند. شناخت عوامل خطر و علائم هشدار، به مراجعه به‌موقع و پیشگیری از عوارض کمک می‌کند.
ترومبوآمبولی وریدی چیست؟
ترومبوآمبولی وریدی دو شکل اصلی دارد: ترومبوز ورید عمقی و آمبولی ریه. در ترومبوز ورید عمقی، لخته معمولاً در وریدهای عمقی پا تشکیل می‌شود. اگر بخشی از لخته جدا شود و به ریه برسد، ممکن است باعث آمبولی ریه شود.
چه عواملی خطر را افزایش می‌دهند؟
داروهای ضدبارداری ترکیبی حاوی استروژن و برخی درمان‌های هورمونی می‌توانند خطر لخته را افزایش دهند. بارداری نیز با افزایش خطر همراه است و این خطر در هفته‌های نخست پس از زایمان بیشتر می‌شود.
سابقه شخصی یا خانوادگی ترومبوز، ترومبوفیلی ارثی، سندرم آنتی‌فسفولیپید، چاقی، بی‌حرکتی و سزارین از دیگر عوامل مهم در ارزیابی خطر هستند.
علائم هشدار را بشناسیم
تورم، درد، گرمی یا تغییر رنگ یک‌طرفه پا می‌تواند نشانه ترومبوز ورید عمقی باشد و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه به‌ویژه هنگام نفس عمیق، تپش قلب یا سرفه خونی می‌تواند از علائم آمبولی ریه باشد. در صورت بروز این علائم، بدون تأخیر به اورژانس مراجعه کنید.
آیا اختلال خونریزی‌دهنده مانع تشکیل لخته می‌شود؟
خیر. ابتلا به اختلال خونریزی‌دهنده به معنای محافظت کامل در برابر ترومبوز نیست. در این افراد، انتخاب درمان برای قاعدگی سنگین، مصرف داروهای هورمونی و مدیریت درمان در بارداری و پس از زایمان باید با ارزیابی هم‌زمان خطر خونریزی و ترومبوز انجام شود.
برای پیشگیری چه کنیم؟
پیش از شروع داروهای هورمونی، سابقه شخصی و خانوادگی لخته را با پزشک در میان بگذارید. در زمان جراحی، بستری و بارداری، ارزیابی خطر ترومبوز اهمیت دارد. تحرک زودهنگام پس از جراحی یا زایمان، طبق نظر تیم درمان، و بررسی نیاز به درمان پیشگیرانه در موقعیت‌های پرخطر نیز از اقدامات مهم هستند.
هدف، حفظ تعادل هموستاز است: پیشگیری از خونریزی همراه با توجه به خطر تشکیل لخته.